Metaaldetectie, archeologie of schatgraverij?
Tabula Leersumiana LeersumMogen musea voorwerpen verwerven van amateurs met metaaldetectoren?
Volgens de Monumentenwet mag er zonder vergunning niet gericht gezocht worden naar oudheden en helemaal niet op en rondom archeologische monumenten en bekende vindplaatsen. Wel mag men zoeken in verstoorde grond (b.v. omgeploegde akkers, stort bij bouw) en is het toegestaan om zaken "toevallig" te vinden. Er is in Nederland een flinke groep mensen die als hobby met detectoren zoeken naar metalen voorwerpen uit vroeger tijden. Velen zijn goedwillende amateurs, die soms meewerken bij opgravingen of op andere manieren bijdragen aan de archeologie. Er zijn daarnaast "schatgravers", personen die weinig gelegen laten liggen aan de cultuurhistorisch betekenis van hun activiteiten. De vraag is hoe de individuele vrijheid van de amateur zich verhoud tot het belang van de kennis over het verleden: metaaldetectie kan enerzijds kennis opleveren anderzijds kan er kennis verloren gaan: het gaat in de archeologie niet om losse voorwerpen. Vondsten bevinden zich in een context van bodemsporen, die veel kunnen zeggen over het verleden. Na onzorgvuldig zoeken, vooral als er verder dan alleen aan het oppervlakte gezocht wordt, is deze context vaak niet meer te reconstrueren en voor altijd verloren gegaan.
In 2003 werd door een amateur met een metaaldetector een Romeinse bronzen inscriptie op een vele malen omgeploegde akker bij Leersum gevonden, net buiten een terrein met de status van archeologisch monument. Het is in Nederland de enige inscriptie in zijn soort. Na overleg met diverse officiële instanties bleek de vondst juridisch in orde en werd het stuk aangekocht. Ter plekke werd door de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek een kleine opgraving uitgevoerd die, behalve een tweetal kleine fragmentjes van de inscriptie, weinig bijzonders opleverde.
ICOM-code 2007, art. 2.4 Objecten afkomstig uit onbevoegd of onwetenschappelijk veldonderzoek:
Musea verwerven geen objecten of specima indien er een redelijk vermoeden bestaat dat hun verwerving verband houdt met ongeoorloofde, onwetenschappelijke of opzettelijke vernieling of beschadiging van monumenten, archeologische of geologische vindplaatsen of van soorten en natuurlijk habitat. Tevens vindt er geen verwerving plaats indien de vondst niet is gemeld aan de eigenaar of gebruiker van het gebied of de juiste wettelijke of bestuurlijke instanties.
Mogen musea verwerven als de objecten door metaaldetectie van amateurs gevonden zijn? En zo ja, stimuleert dat dan geen ongewenste vormen van metaaldetectie?
Geef uw mening via de 'discussieknop' boven de afbeeldingen.